Tentoonstelling "Ceija Stojka. Je ogen openhouden" tentoonstelling

Ceija Stojka (spreek uit als "Tchaïa Stoïka") werd in 1933 geboren in een Roma-familie in het zuidoosten van Oostenrijk. In die tijd waren de Roma - toen bekend als "zigeuners" - vrij talrijk in de regio. In 1938 werd Oostenrijk geannexeerd door Nazi-Duitsland. De rassenpolitiek van Adolf Hitler bestempelde de Roma, net als Joden en Duitsers van niet-Duitse afkomst, als vreemdelingen in eigen land. Ze werden van hun rechten beroofd en vervolgd en naar concentratiekampen gedeporteerd. Ceija werd op 3 maart 1943 samen met haar moeder en broers en zussen gearresteerd. Ze werd naar het kamp Auschwitz-Birkenau gestuurd en vervolgens overgebracht naar Ravensbrück en Bergen-Belsen, vanwaar ze in mei 1945 levend werd vrijgelaten.

Terwijl de genocide op de Joden - de Shoah - snel werd erkend, bleef de genocide op de Roma, in het Romani bekend als Samudaripen, lange tijd genegeerd. In 1988, op 55-jarige leeftijd, was Ceija Stojka de eerste persoon in haar land die hiervan getuigde door een boek te publiceren waarin ze verhaalde over haar kindertijd en de deportatie van haar familie. Kort daarna begon ze als autodidact te schilderen en te tekenen om haar "gevoelens en herinneringen" uit te drukken. Vanaf dat moment tot haar dood in 2013 maakte ze ongeveer 1000 werken. Haar kunst roept net zo goed de verschrikkingen van de kampen op als de gelukkige momenten uit haar jeugd of haar leven na de oorlog.
Vandaag de dag wordt Ceija Stojka internationaal erkend als kunstenaar en als een essentiële getuige van de genocide op de Roma. Haar werk draagt bij aan de herinnering aan deze tragedie en aan de kennis van deze volkeren, die de grootste minderheid in Europa vormen.

Deze tentoonstelling nodigt je uit om het leven en werk van deze uitzonderlijke vrouw te ontdekken. Er worden 112 schilderijen en tekeningen gepresenteerd, het resultaat van een gezamenlijk project van het Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie en het Musée de la Résistance et de la Déportation in Besançon. Het werk van Ceija Stojka wordt traditioneel verdeeld tussen "lichte werken", landschappen en scènes die het zigeunerleven in woonwagens oproepen, en "donkere werken", die getuigen van de verschrikkelijke jaren van deportatie. Naast deze binaire visie nodigt de tentoonstelling je uit om zijn werken te ontdekken door het prisma van het oog, een terugkerend en veelstemmig motief in zijn schilderijen en tekeningen. Van de schoonheid van de natuur tot het geweld van de kampen, Ceija Stojka biedt een heldere, gevoelige en diep menselijke kijk op de wereld.

De tentoonstelling sluit af met een focus op de situatie van de Roma in Frankrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog, aan de hand van het voorbeeld van het interneringskamp dat tussen 1941 en 1943 in Arc-et-Senans (Doubs) bestond.